Dnia 14 września 1939 roku Brześć zmienił swoje oblicze na okres 1955 dni. Rozpoczął się czas cierpienia i smutku dla lokalnej społeczności. Zajęte przez wojska niemieckie miasto przemianowano na Brest Kujawien, choć nazwa nie ostała się do samego końca wojny. W 1943 zmieniono ją na Brest (Wartheland).

Niemcy dość energicznie zajęli się losem mieszkańców dokonując szeregu aresztowań i egzekucji. Wszystko to jako przygotowania tej części polski pod jej permanentną germanizację. Namiestnik Kraju Warty Arthur Greiser pod koniec września 1939 nakazał sporządzenie listy osób, które były zagrożeniem dla tego planu. Rozkaz dotyczył całego Okręgu Rzeczy Kraj Warty, w który wliczał się Brześć Kujawski. Celem była lokalna inteligencja. Księża, urzędnicy, nauczyciele. Tych ostatnich aresztowano we Włocławku 18 października 1939 roku pod pretekstem konferencji dotyczącej rozpoczęcia roku szkolnego. Wśród nich był kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej oraz dwóch brzeskich nauczycieli, których los dokonał się w obozie koncentracyjnym. Ludność została pozbawiona dostępu do edukacji i kultury, a był to dopiero początek długiej i mrocznej drogi dla rdzennych mieszkańców Brześcia Kujawskiego.2

Dziś w rocznicę wkroczenia najeźdźcy niemieckiego zatrzymajmy nasze myśli pośród tych, którzy walczyli broniąc Brześcia Kujawskiego oraz szeregu ofiar te piekielnej wojny, która odebrała życie mieszkającym tu ludziom.
Cześć ich pamięci.
Przypisy:
- https://fotopolska.eu/714509,brzesc-kujawski-zdjecia-niezidentyfikowane,zdjecie.html?o=b155932&p=1 [dostęp: 14.09.2026] ↩︎
- Dariusz Karczewski, Sławomir Łaniecki, „Dzieje Brześcia Kujawskiego i ziemi brzeskiej”, T. II, Brześć Kujawski 2022. ↩︎
- https://fotopolska.eu/2432474,foto.html [dostęp: 14.09.2026] ↩︎

