Upływ czasu zaciera obrazy, ściera słowa z kartek i pokrywa wszystko kurzem. Dziś chciałbym przybliżyć, szczególnie młodszej generacji brześcian historię miejsca, które nie tylko wyglądało inaczej, ale również nosiło inną nazwę.
Mamy to niebywałe szczęście, że w 1935 roku powstała „Monografia Brześcia Kujawskiego” autorstwa ks. Stefana Kulińskiego, wydana jako pamiątka 700-lecia istnienia Kościoła Parafialnego. Ks. Stefan Kuliński, zasłużony dla Brześcia Kujawskiego, stworzył dzieło, które do dziś pozostaje cennym źródłem wiedzy o historii naszego miasta. Dziś wspomnimy wydarzenia, które nie tylko zostały przez niego opisane, lecz w których sam autor uczestniczył bezpośrednio.
Pomnik ku czci Józefa Piłsudskiego, bo o nim będzie mowa nie był pierwotnie planowanym elementem zagospodarowania centrum Brześcia Kujawskiego. Jego powstanie wiązało się ze sporem ówczesnych radnych miasta, którzy z inicjatywy prałata Kulińskiego debatowali nad formą upamiętnienia 600. rocznicy bitwy pod Płowcami. Spór radnych, który początkowo dotyczył kwestii finansowych, z czasem przerodził się w konflikt polityczny. Padały nawet zarzuty dotyczące próby wskrzeszenia idei monarchistycznych. W trakcie tych rozmów pojawił się pomysł wzniesienia pomnika. Jego inicjatorem był Roman Wiśniewski. Władze miasta przegłosowały projekt i rozpoczęto jego realizację.1
Jak podaje ksiądz prałat, uroczyste odsłonięcie pomnika miało miejsce 19 października 1930 roku, bezpośrednio po nabożeństwie, w którym uczestniczyli zaproszeni goście, z ministrem Aleksandrem Prystorem na czele. Po opadnięciu zasłon mieszkańcom i gościom ukazał się monumentalny pomnik z popiersiem Marszałka oraz napis:
„Gród Łokietka, Wodzowi Narodu, Twórcy Polskiej Mocarstwowości, Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu. Brześć Kujawski, 19-X-1930 r.2

Pomnik zdobił centrum Brnześcia Kujawskiego jeszcze latem 1939 roku. Wkrótce jednak nadeszła wojna, która przyniosła pożogę i zniszczenie. Pomnik został zniszczony, a po jego istnieniu pozostały jedynie fotografie oraz dokumenty będące dziś cennymi źródłami historycznymi.
Drogi mieszkańcu, idąc ulicami Brześcia rozglądaj się uważnie, bo historia jest tuż obok Ciebie.


